Ana Sayfa İlan ve duyurular 4 Temmuz 2021

Kandili Rasathanesi 126 yıldır deprem araştırmaları yapıyor

Rasathane-i Amire olarak 1868’de kurulan, 1894 Büyük İstanbul Depremi’nin akabinde 2. Abdulhamid’in İtalya’dan getirttiği aygıtlarla sarsıntı araştırmalarına başlayan Kandilli Rasathanesi, 153. yılında da çalışmalarını sürdürüyor.

AA muhabirinin derlediği bilgiye nazaran, Üsküdar’da bulunan Kandilli Rasathanesi’nin tarihi, 1868’de Pera’da 74 metre yüksekliği olan bir dorukta kurulan meteorolojik müşahede istasyonuna dayanıyor. Birinci müdürü Fransız Aristide Coumbary olan Rasathane-i Amire, o periyotta hava kestirimlerini telgrafla çeşitli merkezlere iletiyordu.

Rasathane için 1894 zelzelesi, dönüm noktası oldu. İstanbul’da meydana gelen büyük zelzelenin bilimsel bir halde araştırılmasını isteyen 2. Abdülhamid, bu emelle İtalya’dan tanesi 3 bin 200 franga iki sismograf satın aldırdı. Sismograflardan biri Rasathane-i Amire’ye, oburu ise Yıldız Sarayı’na yerleştirildi. İstanbul’a davet edilen Roma Rasathanesi Sarsıntı Müdürü İtalyan Sismolog Agamennone, İstanbul’da kaldığı iki yıl müddetince sismolojiyi gençlere öğretti ve “Zelzele Servisi”ni kurarak bu servis ismine 1894-1895 yıllarına ve 1896 başlangıcına ilişkin sismik notlar içeren bir bülten yayımladı.

Türkiye’de astronomi ve jeofizik çalışmalarının öncülerinden Fatin Gökmen’in devrinde, 1911’de rasathane İcadiye Doruğu’na taşındı. Cumhuriyet devriyle rasathaneye yeni sismoloji aletleri satın alındı. 1936’da birinci sefer “Kandilli Rasathanesi” ismini alan kurum, sismik müşahedelerin yanı sıra astronomik müşahedelere de kesintisiz olarak devam etti. Rasathane 1982’de Boğaziçi Üniversitesi’ne (BÜ) bağlanmasından sonra eğitim ve araştırma faaliyetlerine başladı ve “Kandilli Rasathanesi ve Sarsıntı Araştırma Merkezi” ismini aldı.

-Türkiye’de çalışan en eski dürbüne sahibiz”

Merkezin çalışmaları ve tarihçesi hakkında AA’ya bilgi veren BÜ Kandilli Rasathanesi ve Zelzele Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener rasathanenin birinci kuruluş hedefinin zelzele değil meteoroloji olduğunu belirterek, 1895’ten sonra zelzele araştırmalarına başlandığını söyledi.

Özener, Kandili Rasathanesinin bu coğrafyada 126 yıldır zelzele araştırmaları yaptığını vurgulayarak, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Büyük İstanbul sarsıntısından sonra 2. Abdülhamid’in buyruğuyla iki sismograf alınıyor biri Pera’ya oburu de Yıldız Sarayı’na konuluyor ve sarsıntı müşahedeleri başlıyor. 1911’de Pera’daki yer yıkılıyor. Bunun üzerine Fatin Gökmen hocaya rasathaneyi, Kandilli doruğu İcadiye Doruğuna kurması vazifesi veriliyor. İşte burada müşahedelerin tekrar başlama tarihi 1 Temmuz. Birinci evvel tekrar meteoroloji rasatları yapılıyor ki müşahedeler 1911’den bu yana devam ediyor. Dünya üzerinde bu kadar uzun periyodik müşahede yapan rasathane sayısı çok az. Yüz yıldır tertipli bir biçimde meteoroloji müşahedesi yapılıyor. Rasathanemiz, Türkiye’de birinci ve tektir bu manada. 1930’ların başında ise astronomi müşahedeleri yapılıyor ve bir dürbün alınıyor ki bu şu an Türkiye’de çalışan en eski dürbün. Şu an bu dürbünümüz ile güneşteki patlamaları gözlemliyoruz.”

Yerdeki manyetik alanları gözlemleyen jeomanyetizma laboratuvarına da sahip olduklarının altını çizen Özener, “1999 sarsıntısında Türkiye genelinde 30 istasyonumuz vardı ve şu an ise 260 istasyona sahibiz. Yaklaşık 500 sensörle zelzeleye yönelik alıcılarla tüm Türkiye’yi izliyoruz. Şimdiki ismiyle zelzele ve tsunami izleme merkezinde bu müşahedeler yürütülüyor.” dedi.

– “Hem sarsıntısı hem tsunamiyi izliyoruz”

Rasathanenin, 1982’de Boğaziçi Üniversitesi’ne bağlanmasından sonra bir enstitü haline geldiğini vurgulayan Özener, şunları kaydetti:

“Deprem Mühendisliği Anabilim Kısmı, Jeodezi Anabilim Kolu Jeofizik Anabilim Kolu ile master ve doktora eğitimleri veriyoruz. Tekrar bünyemizde bulunan Bölgesel Sarsıntı Tsunami Kıymetlendirme Merkezi ile hem sarsıntısı hem tsunamiyi izliyoruz. Bildiğiniz üzere akredite olmuş bir kuruluşuz. Türkiye Cumhuriyeti Devletini Birleşmiş Milletler nezdinde temsil ediyoruz ve tüm Ege, Akdeniz, Karadeniz ve irtibatlı denizlerde tsunami servis sağlayıcısıyız. Ankara’daki merkezimizde, Belbaşı’nda bulunan, nükleer denemeleri izlediğimiz merkezimizde dünya üzerinde rastgele bir yerde bir nükleer deneme yapıldığı vakit tespit ediyoruz. Tekrar Dışişleri Bakanlığı üzerinden merkezi Viyana’da olan Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Muahedesi Örgütü’ne bu dataları iletiyoruz. İznik’te olan zelzele ziyanlarını azaltma merkeziyle de bölgesel olarak sarsıntı ziyanlarının azaltılması istikametinde çalışmalarımızı sürdürüyoruz.”

Prof. Dr. Özener, astronomi çalışmaları kapsamında da güneşin doğuşu ve batışıyla ilgili mahkemelere danışmanlık hizmetlerinin de verildiğini söz etti.

Haluk Özener, 1925’de dini günlerin belirlenmesi yetkisinin de rasathaneye verildiğini belirterek, Diyanet İşleri Başkanlığıyla ortak çalışma yaparak hicri-kameri ay başları ve dini bayram günlerinin hesaplandığını kaydetti.

– “Enstitümüz dünya genelinde kıymetli bir marka”

Prof. Dr. Özener, Kandilli Rasathanesi ve Zelzele Araştırma Enstitüsü’nün dünya genelinde değerli bir marka olduğunu vurgulayarak, teknoloji, bilimsel araştırma ve eğitim faaliyetleri manasında kıymetli bir merkez olduklarını söyledi.

Türkiye’nin sarsıntı gerçeği ile yaşamak zorunda olduğuna dikkati çeken Özener, “Bu yüzden vatandaş sarsıntı konusunda şuurlu olacak ve afete hazırlık eğitimi alacak. Bizim yapmamız gereken en kıymetli bahis kentsel dönüşüm. Zelzele güvenliği olmayan binaları dönüştürerek, sağlam binalarda oturmamız lazım. Kentsel dönüşüm konusunda belirlenen amaçlar var ve bu maksat doğrultusunda ilerlemeliyiz. Biz, bilim insanları olarak insanları uyarıyoruz bir zelzele gerçeği var bu gerçeği bilerek yaşamalıyız. Kentsel dönüşüm konusunda daha süratli hareket etmeliyiz.” değerlendirmesinde bulundu.

Özener, zelzele sonrası yardım çalışmaları konusunda da Türkiye’nin değerli bir yol kat ettiğini belirterek, bu planların daima güncellendiğini söyledi.

Telif hakkı için haber@haberozel.com.tr adresine mail atın 24 ile 48 saat içerisinde haber sistemden kaldırılacaktır. www.haberozel.com.tr
Hazır Site apk Uzman Tescil