Fındık Var, Kazanan Yok!

Gamze Kır – Düzce Karadeniz denildiğinde akla ilk gelen değerlerden biri hiç kuşkusuz fındıktır. Yamaçlara tutunmuş bahçelerde, aylar süren emekle yetiştirilen bu ürün, sadece bölgenin değil, Türkiye ekonomisinin de en önemli ihraç kalemlerinden biridir. Ne var ki, dünya fındık üretiminde lider olan Türkiye’de, bu emeğin gerçek sahibi olan üretici yıllardır hak ettiği değeri göremiyor.

Her yıl hasat dönemi yaklaşırken aynı sorular gündeme geliyor: Fındık fiyatı ne kadar olacak? Açıklanacak rakam üreticinin yüzünü güldürecek mi? Ne yazık ki bu soruların cevabı çoğu zaman umut vermekten uzak oluyor.

Bugün bir üreticinin omuzundaki yük geçmiş yıllara göre çok daha ağır. Gübre, mazot, zirai ilaç, işçilik ve diğer üretim giderleri katlanarak artarken, açıklanan alım fiyatları çoğu zaman bu maliyetleri karşılamaya bile yetmiyor. Sonuçta üretici, emeğinin karşılığını alamadığı gibi, kendi yetiştirdiği ürünün değerini belirleyemeyen bir konumda kalıyor.

Oysa fındık yalnızca ticari bir ürün değildir. Karadeniz’de yüz binlerce ailenin geçim kaynağı, bölge ekonomisinin temel direği ve kırsal yaşamın en önemli güvencelerinden biridir. Üreticinin kazanamadığı bir düzende köyler giderek boşalıyor, gençler tarımdan uzaklaşıyor ve üretim her geçen yıl daha da kırılgan hale geliyor. Bu tablo yalnızca üreticiyi değil, ülkenin tarımsal geleceğini de yakından ilgilendiriyor.

Artık günü kurtaran fiyat politikaları yerine uzun vadeli çözümler konuşulmalıdır. Gerçek üretim maliyetlerini esas alan taban fiyat uygulamaları, etkin piyasa denetimi ve üreticiyi koruyan sürdürülebilir tarım politikaları bir tercih değil, zorunluluktur. Çünkü güçlü bir tarım sektörü ancak güçlü ve kazanan bir üreticiyle mümkündür.

Unutulmamalıdır ki fındık değer kaybettiğinde sadece üretici kaybetmez. İhracat gelirleri azalır, kırsal kalkınma zayıflar ve ülke ekonomisi de bundan olumsuz etkilenir. Fındığın gerçek değeri yalnızca uluslararası piyasalarda oluşan rakamlarla değil, o ürünü yetiştiren insanların alın teriyle ölçülmelidir.

Karadeniz’in bereketli topraklarında dökülen emeğin karşılığı verilmediği sürece, her hasat döneminde aynı tartışmaları yaşamaya devam edeceğiz. Oysa bugün atılacak doğru adımlar, yalnızca üreticinin değil, Türkiye’nin tarımsal geleceğinin de teminatı olacaktır. Çünkü fındık var olabilir; ancak üretici kazanmadıkça gerçek anlamda kazanan hiç kimse olmayacaktır.